I. Congreso / Congress II. Congreso / Congress III. Congreso / Congress Opiniones / Opinions Libros / Books Enlaces / Links Noticias / News Diccionario / Dictionary Coloquios
| IKERLEA | HITZA | OSAKETA | AZALPENA |
| Josu Naberan | Aba | a-ba | - “a” mugagabea “b” bereizleak mugatuta |
| Josu Naberan | Abadagune | abo-ara-gune | - aukera; alderatu ahora (gazt) |
| Josu Naberan | Abade | abo-aite; aba-ate-or | - abo ahaidea; erlijioan, Ate zaindaria |
| Josu Naberan | Abail(du) | abu-ahi-(tu) | - jatorrizko energia ahitu (32.3) |
| Josu Naberan | Abar | abo-adar | - adar, barda, kima |
| Josu Naberan | Abaraska | abo-zi-aska | - apis edo *abo-zi(tu) erlearen aska |
| Josu Naberan | Abaro | abo-aro; abere-aro | - babes gunea (aro, 22.4) |
| Josu Naberan | Abegi | abo-hegi | - harrera egiteko zeremonia |
| Josu Naberan | Aberats | abere-asso | - abere asko duena (lat., habere) |
| Josu Naberan | Abere | ha-bere; aho-behere - “ha” bereganatua; aboa aurpegiaz beheko aldean duena | |
| Josu Naberan | Abesti | aho-eresi | - ahoz emateko eresia |
| Josu Naberan | Abezia | abel-hesia | - ukuilua, korta |
| Josu Naberan | Abiatu | abo-ira-itu | - abotik (ohizko lekutik) norabaitera joan |
| Josu Naberan | Abil | abu-(ira)-in; abu-ira-il | - molde egilea; “homo habilis” harri enborra (abu, 21) tailatzen |
| Josu Naberan | Abio | abia-o | - abiagunea |
| Josu Naberan | Abo | abu-o | - printzipioa gauzatzen den gunea |
| Josu Naberan | Abu | aba-u(ne) | - mortero orea, oinarrizko gunea |
| Josu Naberan | Aburu | abu-buru | - buruko orea; sin.: uste |
| Josu Naberan | Adar | adu-arre | - adu nabarmena |
| Josu Naberan | Adats | adar-ts; adar-atse | - mototsa, menatsa (asso/-ts, 18.1) |
| Josu Naberan | Adausi, ahausi | au-auz-in | - au zolia egin; zaunka egin |
| Josu Naberan | Adei | adi-in | - arreta eskaini |
| Josu Naberan | Adi | ira-i(z); ari-ari | - argitasun eratorria; ari, 22.3 |
| Josu Naberan | Adimen | adi-men | - argitasun eratorriaren ondorioa |
| Josu Naberan | Adin | adu-din; edu-din | - edadea |
| Josu Naberan | Adina | , -dui, -din | duin-edu-ira |
| Josu Naberan | Aditu | adi-tu | - argitasuna nork bereganatu |
| Josu Naberan | Adiurre/aiurri | adi-urrui | - adi era zolia |
| Josu Naberan | Aditz | ari-hitz; adi-hitz - ekintza adierazteko edo arreta erakartzeko hitza | |
| Josu Naberan | Adore | adu-ore | - adu orea edo izaera duena |
| Josu Naberan | Ados | adi-os | - adimendu berdina (auz/-os, 7.2) |
| Josu Naberan | Adu | adu | - gaztelaniak “hado” gorde du |
| Josu Naberan | Adur | adu-uri | - barruan adore handia duena |
| Josu Naberan | Afari/apari | abo-ari | - agunaren abo-uneko janaria (abariàapariàafari) |
| Josu Naberan | Ageri, agiri | ager-i(n) | |
| Josu Naberan | Agerre/agarre/agirre | ago-er; ager-erri | - bailararen goialdea |
| Josu Naberan | Agertu/agirtu | agirre-tu | - ager lekuan jarri, plazaratu |
| Josu Naberan | Agi | ago-ei | - datekeena (ei(ki), 8.1) |
| Josu Naberan | Agian | agi-an; agi danean | - beharbada, apika, hurrean |
| Josu Naberan | Agin(du) | agi-en-(du) | - agituko dela esan |
| Josu Naberan | Aginean | agin-ean; agir-ean | - zorian, puntuzn, -tzear |
| Josu Naberan | Agiraka | agin-ahaka; agir-ahaka | - aginduka; dena agerian jartzen |
| Josu Naberan | Agitu | agi-tu | - gertatu, jazo |
| Josu Naberan | Ago | aho-go | - goeko ahoa |
| Josu Naberan | Agor | akha-ore | - orea agortu (ore, 20.1) |
| Josu Naberan | Agur | aho-gur | - ahozko erreberentzia |
| Josu Naberan | Agure | aho-guren | - aho gurena daukana; ald., augur |
| Josu Naberan | Ahaide | aho-(ha)-ide | - enbor bereko kide |
| Josu Naberan | Ahaire/aire | aho-ire | - ahozko doinua (ira/ire, 8.4) |
| Josu Naberan | Ahakar/ahaika/ahaka/aharra | ahari-kar | - aharien adar hotsa |
| Josu Naberan | Ahal | aho-al; al-ar(i)a | - jatorrizko al hori duena; aria, 22.3 |
| Josu Naberan | Ahalke | ahal-ke | - ahal eria; lotsa (-ke, 32.3) |
| Josu Naberan | Ahalmen | ahal-men | - ahala eskueran |
| Josu Naberan | Ahaltsu | ahal-asso | - boteretsu, indartsu |
| Josu Naberan | Ahantzi | aho-an(u)-zio-in | - aspaldikoez (aho-anu) ahaztu |
| Josu Naberan | Ahari | ara-ardi | - ardi arra |
| Josu Naberan | Aharrausi | aho-arro-adausi | - aho arroaz ahausi |
| Josu Naberan | Ahaztu | aho-an(u)-zio-tu | - ahantzi (aho, 20.3; anu, 25.1) |
| Josu Naberan | Ahi | aho-il; ah-in | - jatorrizko indarra galdu |
| Josu Naberan | Ahizpa | aho-(g)iz-eba; aho-ide-eba | - jatorrizko kide emea |
| Josu Naberan | Aho, abo | a-h-o; abu-o | - “a” mugagabea “o” lekuan; jatorrizko gunea |
| Josu Naberan | Ahoka | aho-(k)oka | - ahoa okan sartu, kokatu |
| Josu Naberan | Ahokoro | aho-koro | - ahosabaia, ahozerua |
| Josu Naberan | Aholku, orakulu | aho-ele-uku | - ahozko gomendioa ematen den gunea |
| Josu Naberan | Ahoskera | ahots-era | - hortik agian euskara/auskera |
| Josu Naberan | Ahots/abots | aho-hots | - ahotik irteten den hotsa; boz |
| Josu Naberan | Ahul | ahal-u | - alderatu ahal/ahul, -u negatiboarekin |
| Josu Naberan | Ahuntz | anu-tz; adar-anu-zut | - tontorretan dabilena; adar zut luzea |
| Josu Naberan | Ahunzkara/azkara | ahuntz-ara | - ahuntza arreske |
| Josu Naberan | Ahur | ahur | - aurrearen ifrentzua; agian aur/ahur hots jokoa |
| Josu Naberan | Ahutz(ak) | aho-azu(ak) | - masailetako husgunean (azua, 7.3) |
| Josu Naberan | Ai- (adizkia) | ai | - ailedi..., “baldintzaren optatiboa” |
| Josu Naberan | Ai, aiei | ai-ei | - 2. osagaia ei, eite (ikus 8.1) |
| Josu Naberan | Aia | aia | - harria, harkaitza; guantx.: aia |
| Josu Naberan | Aiara | ai-ara | - jomuga dugun lurraldea |
| Josu Naberan | Aiduru | ai-eduru | - eduru, ikus 23.2 |
| Josu Naberan | Aie, aje | ai-en | - bezperako jaiaren ondorioa |
| Josu Naberan | Aiene | ai-ene | - “ene”, *ni-en osagaiez eraikia |
| Josu Naberan | Aieru | ai-adu | - adu, ikus 23 |
| Josu Naberan | Aihen | eitz-en; ai-en - zuhaitz kimua (-en, 8.3) | |
| Josu Naberan | Aiher | ai-er | - zerbaiterako joera (-er, 38.1) |
| Josu Naberan | Aihotz/haiotz | haitz-aho-tz | - haitz zorrotza |
| Josu Naberan | Aintza | adin-tza | - dagokion adina daukana (azua/-tza, 7.3) |
| Josu Naberan | Aio | ai-o | - hurrengo unera arte |
| Josu Naberan | Aipu/aiphu | ai-buru | - asmoen xede (ai/nahi, 4.2); omena, ospea |
| Josu Naberan | Aire | ai-ide; ei-haize | - hasperena bezalakoa; haize antzekoa (ei, 8.1) |
| Josu Naberan | Aise, aisia, asti | ai-xehe | - etorkizun erraza |
| Josu Naberan | Aise/aisa | ehi-ase | - aise, erraz, ehiki |
| Josu Naberan | Aita/aite(a) | ahaide; (h)a-txa; | - ahaide (aho,7.2; azu/txa/ta, 20.3); berez ez du markatzen generorik |
| Josu Naberan | Aitso, atso, aso | a(haide)-asso | - aitona, (emakume) zaharra |
| Josu Naberan | Aitzi | aitzi-in | -aurpegi eman |
| Josu Naberan | Aitzin | ai-zio-ide | - aurreko aldea |
| Josu Naberan | Aitzina | aitzin-an | - aurrera egin |
| Josu Naberan | Aitzira | aho-in-zi-ira; aran-zi-ira | - errekaren ondoriozko uharka |
| Josu Naberan | Aitzur/haitzur | aizto-urra | - lurra urratzeko aiztoa |
| Josu Naberan | Aiurri/adiurre/ariurre | aria-urrui | - izaera edo nortasun bizia duena |
| Josu Naberan | Aizen | ai-zen | - aurrean dagoenarekiko sena |
| Josu Naberan | Aizina | aise-nahi | - itxaropena |
| Josu Naberan | Aizkora/haizkora | aizto-ora | - oratzeko lekua duen aiztoa |
| Josu Naberan | Aizto | haitz-to; haitz-tor - haitz txikia; haitz burua (-to, 18.1) | |
| Josu Naberan | Aiztur/haiztur | haizto-tur | - haizto dorreduna; artaziak |
| Josu Naberan | Aizun, -izun | ai-zun | - zen hori falta zaiona; faltsua |
| Josu Naberan | Akain | kapar-ino | - kaparra txikia |
| Josu Naberan | Akats | (aia)-akha-tz | - epai edo koska antzekoa (auz/tz) |
| Josu Naberan | Aker | kara-er; ada-oker; ar-ker | - adar okerra (kare/aker alderanzketarekin); ar nabarmena |
| Josu Naberan | Akha(tu)/akabatu | ha-ka; ago-ga | - GOE eta AGOren kontrakoa |
| Josu Naberan | Akitu, ahitu | ago-itu | - jarioa agortu; cf., agotar |
| Josu Naberan | Al | al | - eri/el eta –ul erroen kontrakoa; boterea, eskumena |
| Josu Naberan | Ala | a-l-a | - "a" mugagabea "l" hotsak ebakita. Aldaia |
| Josu Naberan | Ala (lokailua) | ale-a(la) | - alea jacta est, bata edo bestea aukera |
| Josu Naberan | Alaba | al-aba | - aba izan ahal dena, abagaia (ahal/al, 28.1) |
| Josu Naberan | Albo | ala-abo | - aldaiaren ertz (sarrera) bata nahiz bestea |
| Josu Naberan | Aldabide | alda-bide | - artaldeak aldatzeko bidea |
| Josu Naberan | Aldaira, aldai | alda-ira | - mendialdearen eratorria; mazela |
| Josu Naberan | Aldaka | alda-gara | - izterren goiko aldea |
| Josu Naberan | Aldapa | alda-boa | - alde boroa, mendialde konbexua; aldatsa |
| Josu Naberan | Aldats | alda-ts | - aldapa handia; asso/ts, 18.1 |
| Josu Naberan | Alde, alda | ala-ide | - larrearen alde bata nahiz bestea |
| Josu Naberan | Aldi | alde-ei | - aldearen antzekoa (in/ei, 8.1) |
| Josu Naberan | Aldra | talde-ara | - leku bete jende |
| Josu Naberan | Ale | ale | - bihia, zitua, garaua; ald., lea/ale |
| Josu Naberan | Aletu | ale-tu | - garandu, bihitu, burutu, urkuldu |
| Josu Naberan | Alfer/alper | ala-er; al-behe-er(i) | - soro ertzean dagoena; |
| Josu Naberan | Alha | ala-ara | - larrea, ganaduak alhatzeko zorua |
| Josu Naberan | Alhatu | alha-tu | - bazkatu |
| Josu Naberan | Alpe | ala-behe; albo-behe | - hegala, saihetsaldea |
| Josu Naberan | Alu | al-u(ku) | - ahal gunea |
| Josu Naberan | Altxa | altzu-ara | - altxatu, altzura eraman; goratu, eraiki |
| Josu Naberan | Altxor | altzo-urre | - urrea altzoan |
| Josu Naberan | Altzari | altzu-ari | - eraikitzearen jarduera |
| Josu Naberan | Altzo | altzu-o | - leku jasoa eta segurua; magala |
| Josu Naberan | Altzu/altu | anda-tzu; ala-tzu | - gorune handia; aldai handia (auz/tzu, 7.2) |
| Josu Naberan | Ama | a-m-a; aba | |
| Josu Naberan | Amagi(n)arreba | ama-gi(z)-arreba; ama-(e)gin-arreba | - arrebaren |
| Josu Naberan | parteko ama (giz, 2; gi, 3); arrebak dakarren ama (egin, 40) | ||
| Josu Naberan | Amaia | amu-aia | - ama-gunea hasi edo amaitzen den aia |
| Josu Naberan | Amaitu | amaia-itu | - burutu, bukatu, akabatu, finitu |
| Josu Naberan | Amama | amu-ama | - amaren ama edo jatorria; amona |
| Josu Naberan | Amara | amu-ara | - jatorrizko lekua; itsasoa (alderatu, mar) |
| Josu Naberan | Amatatu | (l)ama-itaitu | - printzipioa edo lama eten |
| Josu Naberan | Amets | amu-etsi | - ama-guneak edo kontzientziak etsi; mahuma |
| Josu Naberan | Amil(du) | amu-ira-(tu) | - jatorrizko lekutik behera |
| Josu Naberan | Amona | ama-anu; ama-o(i)na | - amaren goitikoa; amama |
| Josu Naberan | Amore | ama-oren | - azken ordua; zerbaiten amaiera |
| Josu Naberan | Amorru/amurru | amu-urru | - barnealdeko oldarra (amu, 21.1) |
| Josu Naberan | Amu(ne)/mun | amu-une | - sin.: muin; leku-izenetan, sorrera gunea |
| Josu Naberan | Amu, mu | ama-u(ne); abo-u(ne); ama-uha; ama-uru | - ernamuina, |
| Josu Naberan | bizia, berba, sorrera; kontzientzia, aboa (ikus abo, 21.7); ur-zeruen printzipioa | ||
| Josu Naberan | Anaia/anahe/anae | anu-ahaide | - anurekiko jatorri berekoak |
| Josu Naberan | Anda | anu-ara | - goruneko laugunea; meseta, torlosa |
| Josu Naberan | Andana | anda-(il)ada | - aldra, saldo, ilara |
| Josu Naberan | Andeatu/anderatu | anda-iro-tu; anda-higatu | - galdu, gastatu, hirotu |
| Josu Naberan | Andera(uren)/andra/andere/andre | anu-ara-jaone; anu-ara-deune | - goi |
| Josu Naberan | lurraldeko pertsona edota izaki sakratua | ||
| Josu Naberan | Andereño | andere-ño | - anderexo |
| Josu Naberan | Anderexo | andere-xo | - andereino |
| Josu Naberan | Andu/andue/andui | anu-dui | -anu antzekoa; epaitondoa, orpoa, |
| Josu Naberan | Andur | anda-urri | - altura moral eskasa; zikoitza, doilorra |
| Josu Naberan | Angelera/angela/angaila | ango-ohol-ara | - anda estua, hilkutxa |
| Josu Naberan | Angelu | ango-eli-u | - gela edo zokondo estua (eli, 27.1) |
| Josu Naberan | Angio | (ara-)angi-o | - barruti hesitua, alhagunea |
| Josu Naberan | Angu/ango- (top.) | anda-ago | - gorunerako igarobide estua |
| Josu Naberan | Angustia | ango-estu-uria | - estutasun handia (Cf., angostura) |
| Josu Naberan | Anho/anoi/anoa | anu-aho-(jana) | -mendirako otamena, jakia |
| Josu Naberan | Animalia | arima-eli-ara; arima-aberea | - lat., animal |
| Josu Naberan | Anitz/anhitz | anu-ide-tz | - antzeko buru ugari; -tz, 7.2 |
| Josu Naberan | Anker | anu-her(ra) | - herra handia; krudela |
| Josu Naberan | Anoka | ano-oka | - ano zorroa |
| Josu Naberan | Anta, antzo | anu-auz-o | - anuren neurria; heina, proportzioa |
| Josu Naberan | Antoisin | antu-osin; antu-ontzi | -pegarra |
| Josu Naberan | Antsia, antzi | anu-zuzia | - hobetu nahia; arrangura, ardura, lehia |
| Josu Naberan | Antsikabe | antsia-gabe | - arduragabe, axolagabe |
| Josu Naberan | Antz | anu-(ide)-tz | - pareko altura; eitea, airea (auz/-tz, 7.2) |
| Josu Naberan | Antza | antz-aria | - dirudienez, ei, bide, omen |
| Josu Naberan | Antzara/antzarra | atze-ara-or; antz-arraia | - haraindiko lurraldeetako txoria; arraia antzekoa eratuz hegaz egiten duena. |
| Josu Naberan | Antze | anu-atz-e(ra) | - arte, abilezia; atz/hatz, 19 |
| Josu Naberan | Antzina | an(u)-zio-en | |
| Josu Naberan | Antzu | anu-atze-u; abu-azu | - atze, 31.3 (-u, negat); sormen apala (azu, 7.3) |
| Josu Naberan | Anu | an-uru | - zerua, urtzia, burua |
| Josu Naberan | Anube, unbe, anbe (top) | anu-behe | - barrenaldeko gorunea; basoa |
| Josu Naberan | Anul, enul, ahul | an-ul | - ahularen martxa eskasa |
| Josu Naberan | Apain | apale-in | - apailatu, adelatu, atondu |
| Josu Naberan | Apaiz | abade-ide; aba-hitz | - abade antzekoa; arbasoen hitza |
| Josu Naberan | Apal(e), pale aho-balda; abo-alda | - arasa, zapalda; aldapa burutzen den gunea | |
| Josu Naberan | Apar | abo-arre | - abo uherraren ondorioa |
| Josu Naberan | Aparetu | apare-itu | - ituan jo; asmatu, azertatu |
| Josu Naberan | Apatx | abere-atz | - aberearen atzea |
| Josu Naberan | Aphal/apal | behe-ahal; apare-aria | - ahal motela ageri duena; |
| Josu Naberan | Apika | abo-ika | - aukera pikea (pike, 15.5); sin.: agian, beharbada |
| Josu Naberan | Apo/zapo | (or)-abo | - abo handia duen (animalia) |
| Josu Naberan | Apur | abo-urri | - aukera urria; sin.: pixka, pitin |
| Josu Naberan | Apustu, postura | abo-uste-tui; abo-uste-tura | - iritzia bistan kontrajarri (-tui, 23.4; -tura, 23.1) |
| Josu Naberan | Ar | ar | - arra, emearen bikotea |
| Josu Naberan | Ara (topon) | ara | - lurraldea, tokia, lekua, gunea |
| Josu Naberan | Ara | ar-a | - araldia, animalien zelo aldia; irrika |
| Josu Naberan | Arabera/arauera | arau-era | - arauaren erara; heinean |
| Josu Naberan | Araka | ara-ka | - arbolaren husgunea (ka, 32.3) |
| Josu Naberan | Arakatu | ara-ka-tu | - miatu, aztertu |
| Josu Naberan | Arakatz | ara-gaitz; ara-latz | - zaila hartzen; grosella |
| Josu Naberan | Aralde/arolde | aria-olde | - andana, mordo (alde/aldra, 27.2) |
| Josu Naberan | Aramu/aramau | ara-mamu | - amarauna, armiarma |
| Josu Naberan | Aran/arhan | ara-en-ale | - okarana; bailara eremuko fruta |
| Josu Naberan | Arantza | aia-antza | - xixta duena; zuhaitzen xixta |
| Josu Naberan | Arao | arau-o | |
| Josu Naberan | Araondo | ara-ondo | - arbola moztu ondorengo motzondoa |
| Josu Naberan | Arasa/alasa | ara-azal | - apala, balda (berbere-arab.: al-jazána) |
| Josu Naberan | Aratinik | (k)ara-zutuinik | - ahoz gora; kara/gara (30.6) |
| Josu Naberan | Aratxe | ara-txa | - txahala, ar generoko behi kumea (azu/txa) |
| Josu Naberan | Aratxe-urrixa | aratxe-urrixa | - behi kume emea (orots/urrixa, 35) |
| Josu Naberan | Arau | ara-u(n); ara-u(k) | - legea, norma, agindua |
| Josu Naberan | Arauz/araiz | arau-auz; arau-azu | - arauaren mende; agian |
| Josu Naberan | Arazi | ari-auz-in | - barrena sustatu, eginarazi |
| Josu Naberan | Arazo | ari-asso; ara(u)-auz; gara-auz | - egiteko ugari; goi mailako gaia |
| Josu Naberan | Araztu | ara-zeha-tu | - garbitu, zahutu, txukundu |
| Josu Naberan | Arbaso | ara-aba-auz | - antzinako lurraldeko asabak |
| Josu Naberan | Arbel | harri-bel | - harri beltza |
| Josu Naberan | Arbola | ara-boro-a | - adaburua duen zuhaitza (lat, arbor) |
| Josu Naberan | Ardagai | gar-ekai | |
| Josu Naberan | Ardatz | ara-datza | - gurtardatza, lastardatza, gariardatza... |
| Josu Naberan | Ardi | arre-din; harri-din | - arre edo harri antzekoa, ilajeari edo koloreari erreferentzia eginez |
| Josu Naberan | Ardo/arno | gar-do; gar-anu | |
| Josu Naberan | Are/arhe | ara-e(in) | - lurra lantzeko tresna, latinezko |
| Josu Naberan | Area | area (lat) | - azalera, eremua; neurria |
| Josu Naberan | Arean | area-en; hare-en | - zerbait; deus ere ez |
| Josu Naberan | Areatu | area-tu | - arearekin lurra landu |
| Josu Naberan | Areki | ara-ekai | - zuhaizkia |
| Josu Naberan | Arerio | ari(a)-herio | |
| Josu Naberan | Areto | area-to | - area nagusia; saloia (asso/-to, 18.1) |
| Josu Naberan | Argi | arregi; gar-ei | - agerian datzana (agirre/arregi alderanketarekin); garraren antzekoa |
| Josu Naberan | Ari | ara-i | - gogoa edo guraria (ara), jardunean (–i) |
| Josu Naberan | Aria | ara-ira | - enda, mota; agian ira/aria alderanzketa |
| Josu Naberan | Arikatu/arkatu | ari-akatu | - aritzeko indarra akitu; nekatu |
| Josu Naberan | Arin/arhin | ari-in; ari-an | - bi aditz aktibo; jarduera bere erpinean |
| Josu Naberan | Arima | ari-ama; amu-ari; ama-ari | - aritzearen sorburua (cf. Amari); amari/arima alderanzketa (ald., Mari) |
| Josu Naberan | Ario | aria-o | - nortasun gunea; jitea, joera, jarrera |
| Josu Naberan | Arito/aarito | ar-ardi-to | - ardi ar gaztea; aharia |
| Josu Naberan | Arkakuso | or-kuku-so | - buruan ezkutatzen den kotxoa |
| Josu Naberan | Arkara | ardi-ara | - ardia arreske |
| Josu Naberan | Arlo/alor | are-lor; are-lu; arro-lo | - landu beharreko lur zatia |
| Josu Naberan | Arlote | arlo-ate | - arlotik kanpo dabilena? |
| Josu Naberan | Armin | ari-min | - aritzeko irrikaz; urduri |
| Josu Naberan | Arnas | arre-hats; har-hats | - hartu hatsa sakon |
| Josu Naberan | Aro | ara-o | - ara lurraldearen –o gune jakina |
| Josu Naberan | Aroi/aro | aho-in; aro-in | - egiteko aukera; sasoia (cf. orain) |
| Josu Naberan | Arol | aro-ol | - porotsua; apatza, hanpatua |
| Josu Naberan | Arotz | ara-o(l)-(ei)tz | - zuhaitzari ola ateratzen diona; zurgina |
| Josu Naberan | Arpel/alper | ari-epel; alpe-er | - arloan fin ez dabilena; alpe, 28.1 |
| Josu Naberan | Arpoi | arre-pui | - puia anitzeko tresna (arre, 37) |
| Josu Naberan | Arrago | arre-ago | - ago arrea; sutegia |
| Josu Naberan | Arrai/alai | arre-ai | - aldarte nabarmena |
| Josu Naberan | Arraia/errei | arre-aia | - mendizerraren marra paisaian (arre/arraia, 37) |
| Josu Naberan | Arrakal(a)/arrakila | arro-ara-kila | - arro txikia; zirrikitua |
| Josu Naberan | Arran | arre-an | - ibiltzean nabarmentzeko zintzarria edo joarea |
| Josu Naberan | Arrangura/arrenkura/ardura | arre-an(gu)-gura | - gogoa asaldatuta |
| Josu Naberan | Arraro | arre-aro | - zirkulu arrea (zirkulu karratua bezain arraroa) |
| Josu Naberan | Arratse/arraste | arre-atse | - une arrea (atse, 18.1) |
| Josu Naberan | Arraun/arrau | haga-ur | - ur hitzaren “rr” aurrerantz aldatuta (haga, 7.9) |
| Josu Naberan | Arrautza/arraultze | - arro-aro-auz; arro-aro-azal - (azal) biribilkara arroa | |
| Josu Naberan | Arrazio/arrazoi | arre-an-zio | - argudio mardula |
| Josu Naberan | Arre | arre; arro-ei | - eme eta leunaren antonimoa; arro edo nabar antzekoa |
| Josu Naberan | Arreba | ar-ahaide-eba | - ebaren ahaide arra |
| Josu Naberan | Arren | erran-en | - erran eta erran erregu; cf., ruego |
| Josu Naberan | Arreske | ar-eske | - argose, arra eskatzen dagoen ugaztuna |
| Josu Naberan | Arreta | adi-arre-ta | - aditasun berezia (azua/-ta, 7.3) |
| Josu Naberan | Arrisku/irrisku/hirriska | irrist-uku | - irrista lekua; cf., riesgo, risco |
| Josu Naberan | Arro | arre-o; arre-aho | - leku, aho edo bagoada arrea; sakana |
| Josu Naberan | Arroil | arro-ilu | - sakan handia (ilu, 13.1) |
| Josu Naberan | Arrunt | arraro-u | - arraroa (lat., rarus) ez dena; “u” ahoski negatiboa |
| Josu Naberan | Artazi | (t)arte-ziri | - elkar loturiko bi zirizko tresna |
| Josu Naberan | Artazi/zi | arte-zi(tu) | - artearen ezkurra |
| Josu Naberan | Arte | gar-eitze | |
| Josu Naberan | Arte, arrate | arro-ate | - arroarako atea, mendate nahiz arte (tranpa) |
| Josu Naberan | Artez | arro-ate-z | - lasterbidetik, mendatez |
| Josu Naberan | Arto/artho | ale-to; gara-to | - ale handia edo kalitate handikoa |
| Josu Naberan | Asaba | asso-aba | - arbasoa; asabeaita nahiz asabeama |
| Josu Naberan | Asago | azua-aho | - bailararen hasieran edo amaieran dagoena |
| Josu Naberan | Asaldu(ra) | azu-alda-u(ne) | - barneko aldaketa aldia (azu, 7.3) |
| Josu Naberan | Asaro | ase-aro | - euri zirina |
| Josu Naberan | Asaska | ase-aske-an; ase-aska | - barrua bete edo askatu? |
| Josu Naberan | Ase | aza-e | - ase, bete, okitu (aza, 7.3) |
| Josu Naberan | Asebete | ase-bete | - barrua bete |
| Josu Naberan | Aska | ase-ekai-ara | - gose-egarriak asetzeko leku eraikia |
| Josu Naberan | Aske | aska-e | - askatik at? Baliteke jareàaske bilakaera |
| Josu Naberan | Aski | ase-ki | - asetzeko beste material (ekai/ki, 4.3) |
| Josu Naberan | Asko/asso | ase-oso | - asko, anitz, ugari |
| Josu Naberan | Askotza | asso-tza | - -tza atzizkia (azu-aza-tza, 7.3) |
| Josu Naberan | Asmo | xede-amu-o | - xedetzat dugun gauzan finko (“o”) |
| Josu Naberan | Asots | auz-hots | - hots handia, zarata |
| Josu Naberan | Aspaldi | asso-abo-aldi | - duela aldi asko |
| Josu Naberan | Asper | azu-buru-er | - barrena ahitzear (er, 38) |
| Josu Naberan | Asta | auz-ta | - gorunetxoa |
| Josu Naberan | Aste | arrats-te | |
| Josu Naberan | Asti, aisia | atse-ira | - arnasa hartzeko unea |
| Josu Naberan | Astigar, azkar | eitz-aise-gar | |
| Josu Naberan | Astila | haitz-taila | - hasta latinetik datorrela diotena |
| Josu Naberan | Asto | asta-asso | - belarri luzea; sin.: asno (*asta-anu) |
| Josu Naberan | Astun | asta-une | - landareen astari erreferentzia? |
| Josu Naberan | Asun/asuin | azu-arin | - barnea arindu (odol zirkul. eta arnasa) |
| Josu Naberan | At | ate | - ospa, landa, kanpora |
| Josu Naberan | Ataka | ate-ka | - irtenbiderik ez |
| Josu Naberan | Atal/athal | taia-ale | - bakoitzari dagokion taia zatia |
| Josu Naberan | Ate | aia-ide; aia-arte | - "aia" antzekoa; aia artekoa |
| Josu Naberan | Atera, atara, at | ate-ara | - atera, atetik kanpora irten |
| Josu Naberan | Ats(e) | ats | - hatsa edo arnasa adierazten du |
| Josu Naberan | Atseden | atse-en-(une) | - hatsa hartzeko unea |
| Josu Naberan | Atsegin | atse-(eg)in | - gustu eman |
| Josu Naberan | Atsekabe | atse-gabe | - atseginik ez; nahigabe, samin, pena |
| Josu Naberan | Atso(ikus aitso) ahaide-asso | - ez du markatzen generorik; agure, 32.4) | |
| Josu Naberan | Atxiki | hatz-ike-in | - hatza “iketu”, zerbaiti oratzeko |
| Josu Naberan | Atxilo | hatz-in-lot; hatz-ilu-o | -hatz ugarik lotu |
| Josu Naberan | Atzamar | hatz-harrapa; hatz-hamar | - hamar hatzetariko bat |
| Josu Naberan | Atzapar, zarrapo | hatz-harrapa | - hatz harraparia |
| Josu Naberan | Atzarri/itzarri | iz-arre-in | - argi nabarmenera berretorri |
| Josu Naberan | Atze | aitzi-e | - aurrea ez dena; gibel, oste, ondo, bizkar |
| Josu Naberan | Atzen, azken | atze-en | - atzealdea (-ean/en, 8.3) |
| Josu Naberan | Atzitu | hatz-i(ke)tu | - atzeman, oratu, heldu, hartu |
| Josu Naberan | Atzo | atze-egu; eitzi-egu | - atzeko eguna, bezpera |
| Josu Naberan | Au | au | - onomatopeia |
| Josu Naberan | Auhen | au-en; aho-au-en | - intziria, erosta |
| Josu Naberan | Aukera | aho-era; orain-era | - abagune, okasio, tenore |
| Josu Naberan | Aurka | aurre-ka(ra) | - karen kara |
| Josu Naberan | Aurpegi | aurre-hegi | - buruaren aurrealdea |
| Josu Naberan | Aurre, hurre | ara-urre | - hurrean dugun alderdia |
| Josu Naberan | Aurten/aurthen | aro-urte-en | - urte honetan |
| Josu Naberan | Ausart | ozar-asso | - ozar, mutiri (asso/asko, 18.1) |
| Josu Naberan | Ausaz | auz-auz; auz-era-z | - auz/-tz/-z, 7.2; era, 26.1 |
| Josu Naberan | Ausiki | adausi-uki | - adausi ezezik, hagin ukitua |
| Josu Naberan | Auska | auz-ka | - nor gehiagoka (ika/-ka, 8.5) |
| Josu Naberan | Autu | aho-aipu | - mintzagaia, solasa |
| Josu Naberan | Auza, auzo | auz-ara | - auzako lurraldea |
| Josu Naberan | Auzi | auz-in | - gora jo |
| Josu Naberan | Auzu/haizu izan | auz-an; auz-tui | - zilegi izan, auzako usuen arab. |
| Josu Naberan | Aza | azu-aria | - azuako janari mota (azu, 7.3) |
| Josu Naberan | Azal | aza-ara | - gia biltzen duen azalera |
| Josu Naberan | Azalera | azal-ara | - lur azalak hartzen duen tamaina |
| Josu Naberan | Azalore | aza-lore | - azaren lorea, noski |
| Josu Naberan | Azantz | azu-antz | - hots ozena |
| Josu Naberan | Azao | haxe-aro | - gaztelaniaz: haz, gavilla |
| Josu Naberan | Azaro | azu-aro; hazi-aro | - sororako aroa; ereiteko aroa |
| Josu Naberan | Azazkal | hatz-oskol | |
| Josu Naberan | Azeri | atz-eri | - atze fina uzten duen animalia |
| Josu Naberan | Azienda | hazi-en-edu-a | - hazten dugunetik daukagun ondasuna |
| Josu Naberan | Azkar | aise-ekar | - ekarri errazekoa; arina, zolia |
| Josu Naberan | Azkonar | azkon-aria-or | - azkonaren itxurako animalia |
| Josu Naberan | Azoka | azu-oka | - merkatuko zelaigunea, plaza (azu, 7.3) |
| Josu Naberan | Azpi | azu-behe | - zoruaren beheko partean dagoena |
| Josu Naberan | Azpil | azu-bil; azpi-bil | - ontzi azpi zapala |
| Josu Naberan | Aztal | hatz-atal | - orpoan daukagun hatz endekatua (ezproia) |
| Josu Naberan | Aztarren/aztarna | hatz-arre-en; hatz-arro-en - hatzak utzitako atzea, zantzua | |
| Josu Naberan | Azti | hatz-ti; zati | - hatzaren maisua; zati/azti hots jokotik etor daiteke |
| Josu Naberan | Aztura | auz-ohitura | - ohitura zaharra |
| Josu Naberan | Azua, asua | azu-ara | - toponimian ugaria; ibarra |
| Josu Naberan | Ba | ba | - izatea baiezten du; a mugagabea b hotsak ebakita |
| Josu Naberan | Babes | boa-behe-ts | - montorraren osteko behealdea (boroa/boa, 15.2; asso/ts, 18.1) |
| Josu Naberan | Babo, bobo | bao-abo | - papao (*abo-bao), babalore |
| Josu Naberan | Bada, bat | ba-da; ba-hatz | - BA-ren lehen emaitza edo hatza |
| Josu Naberan | Bago/pago | bao-ago | |
| Josu Naberan | Bahe | bihi-are | - bihia iragazteko area |
| Josu Naberan | Bahi | bere-a-in; kate-in | - agian katein/bahi aldaketa |
| Josu Naberan | Bai | ba-i(z); ba-i(n) | - dena den, baiezkoa |
| Josu Naberan | Bailara | behe-aiara | - behe aldeko haran txikia |
| Josu Naberan | Baina | bai-in-e; bai-ina | - “bai” izateko eragozpena (–e) |
| Josu Naberan | Baino | bai-ino | - bai, baina... ino, (25.1) |
| Josu Naberan | Baita/baitha | bade-iz-ta | - bade-ren barrena (azua/-ta, 7.3) |
| Josu Naberan | Bakan | bade-gane | - bere sailean bakarra; super-bade |
| Josu Naberan | Bakar | bade-kar | - gauza koitadua bakarra |
| Josu Naberan | Bake | bare-ike | - bare antzean (lat. pax-pacem) |
| Josu Naberan | Bakoitz | ba(de)-ekoitz | - ikus eko/ego, 32.8 |
| Josu Naberan | Bakun | bade-gune | - baderen gunea; soila, xehea |
| Josu Naberan | Balbe | ba-al-behe | - “baal” hitz hamitak “jauna” esan nahi du |
| Josu Naberan | Balda | boa-alda | - aldaburua (boroa/boa, 15.2) |
| Josu Naberan | Balio | ba-al-ide-o; boa-ide-o | - ereduaren baliokidea (ide/kide, 8.5) |
| Josu Naberan | Baltsa | behe-ala-ase-a | - behealdeko larre asea (urez asea) |
| Josu Naberan | Baltzu | bade-lan-tzu | - banakoen auzo (auz/-tzu, 7.2) |
| Josu Naberan | Bana | ba(de)-an | -na/-an hizkien alderanzketa? |
| Josu Naberan | Banan | bana-an | - banan-banan (joan/-an, 9.1) |
| Josu Naberan | Banira/bania | bana-ira | - sin.: denak, oro, guztiak |
| Josu Naberan | Bano | bao-une; bao-ano | - barru hutsa, hutsala, vano |
| Josu Naberan | Bao | boa-aho | - gorunean gune konkaboa |
| Josu Naberan | Bapo | boa-abo | - gorunearen ataria |
| Josu Naberan | Bara | abo-ara | - alea neurtzeko “vara” (lat) |
| Josu Naberan | Barau | abo-aria-u | - afaririk ez; abo=egunaren amaiera; aria, 22; “-u” (ahoski ezeztatzailea) |
| Josu Naberan | Bara(tu) | behe-ara-(tu) | - behe aldera, portura, jaitsi |
| Josu Naberan | Baratze | behe-ara-atse | - behe alde emankorra |
| Josu Naberan | Bare | behe-ara-are | - itsasoa bare-bare (erdi-onomat.) |
| Josu Naberan | Barieku/bariku | biga-(ira)-egu | - biga/bari alderazketarekin |
| Josu Naberan | Barna | ibar-an | - ibarrean zehar |
| Josu Naberan | Barra | abo-arre-ara | - itsas ahokadurako barra, barrera |
| Josu Naberan | Barre | barru-er; barru-jare | - barrua kanporatu edo askatu |
| Josu Naberan | Barren/barne | barru-en | - barruaren hegala |
| Josu Naberan | Barren/berna | ibar-behe-en | - ibar barrena; ibarrenàbarren |
| Josu Naberan | Barrio | ibar-behere-a | - ibar barrena; Cf., Barria/Barrio aldaketarekin |
| Josu Naberan | Barru | boa-arro-u(ne); bao-arre-u(ne) | - konbexuaren barruan gune konkaboa; gune konkabo arrea |
| Josu Naberan | Barruti | barru-ti | - hesi antzekoa, esparrua (duin/ti, 23.3) |
| Josu Naberan | Bart | abo-arte | - bezperako iluntzearen eta egunsentiaren arteko unea |
| Josu Naberan | Basa | behe-ase-ara | - zorua urez asetuta |
| Josu Naberan | Baso | boa-asso | - gorune anitzez osatutako mendialdea |
| Josu Naberan | Batera | batu-era | - bade besteekin batuta |
| Josu Naberan | Batu/bathu | bade-azu-(in); bade-tu | - badeak bildu |
| Josu Naberan | Batza | bade-tza | - bade asko batuta |
| Josu Naberan | Batzarre | batzu-arre | - batza ugaria, nagusia |
| Josu Naberan | Batzu | bade-tzu | - bade asko, baltzu-lanerako prest |
| Josu Naberan | Baxu | behe-asso | - oso beherea (lat, bassus) |
| Josu Naberan | Bazka/barazka | behe-(ara)-azka; abere-aska | - alhamena |
| Josu Naberan | Bazter | behe-azu-er | - baxu baztertua (er/her, 38.1) |
| Josu Naberan | Bedatse | belar-atse | - belar garaia (atse, 18.1) |
| Josu Naberan | Bedera | bera-da | - beraren baiezpena |
| Josu Naberan | Bederatzi | bada-en-eitzi | - “bat” zenbakien eroria (eitzi, 8) |
| Josu Naberan | Bederen | bade-behin | - behin bada ere |
| Josu Naberan | Begi | buru-hegi | - buruan dagoen hegia |
| Josu Naberan | Beginini | begi-nini | - niniak ñirñir egiten du |
| Josu Naberan | Begira, beha, mira | begi-an | - begia bere jardueran |
| Josu Naberan | Begizta | begi-uztai | - lazoa, txibista |
| Josu Naberan | Bego | behe-aho | |
| Josu Naberan | Behar | behe-arro-in; behe-arre-in | - behea arrotu |
| Josu Naberan | Behatz | behe-hatz | - oineko hatza |
| Josu Naberan | Behaztopo | behatz-topo | - behatzak oztopoa, traba topatu |
| Josu Naberan | Behazun | behe-azu-une | - bazo hitza gogorarazten du |
| Josu Naberan | Behe | buru-e | - toponimian nahiz hitz arruntetan |
| Josu Naberan | Behere | behe-en | - behe aldearen barrenean |
| Josu Naberan | Beherea, bera | behe-ara | - behe aldeko lurraldea |
| Josu Naberan | Beheren | behere-en | - behere-ren superl; behengoaàBengoa |
| Josu Naberan | Behi | behe-idi; eme-idi | - idi motakoen emea |
| Josu Naberan | Behin | bade-in; bera-in | - une hartan, eta ez berriro |
| Josu Naberan | Behintzat | behin-tza-ada | - behin gutxienez |
| Josu Naberan | Behor/bohor | boro-or | - buru aurpegidun animalia |
| Josu Naberan | Beira | boa-leira | - eta hortik botila, *boa-t(a)ila; boa, 15.2 |
| Josu Naberan | Bekar/makar | begi-akal | - beteria, begiko eritasuna |
| Josu Naberan | Bekatu men-akhatu, behe-natu | - men ezaren pekatua, edo jatorrizkoa | |
| Josu Naberan | Bekoki | behe-koro-hegi; begi-koro-hegi | - zima |
| Josu Naberan | Bel | behe-eri, behe-el | - beherako joera eria duena, belea lekuko: ikus (eri/el/bel, 8.9) |
| Josu Naberan | Belar/belhar | behe-li-aria; behe-li-arre | - landareki baxu sarria |
| Josu Naberan | Belarri | bel-arro-adi | - aditzeko arro beltza |
| Josu Naberan | Belatz | bela-antz; bela-atze | - bela antzeko buztana |
| Josu Naberan | Belaun | behe-lau-une | - hankaren beheko laugunea |
| Josu Naberan | Beldar | belar-har | - belarreko harra |
| Josu Naberan | Beldur | behe-eri-adur | - barnea gaixotzen duen adurra |
| Josu Naberan | Bele | bel-e; behe-le(ze); behe-hegale - leize inguruetako txoria | |
| Josu Naberan | Beltz | bele-tz | - bele-auz, bele antzekoa |
| Josu Naberan | Belu | behe-ilu | - garaiaz berandu heltzea |
| Josu Naberan | Belzebu | behe-leze-buru | - leze sakonaren buru edo abo |
| Josu Naberan | Bera | bade-ha | - haren baieztapena |
| Josu Naberan | Bera | behe-ara | - behealdeko parajea |
| Josu Naberan | Berariaz | bere-aria-z | - beren-beregi, beraizik, apropos |
| Josu Naberan | Berba | iber-aba; iber-abo-era | - berberera |
| Josu Naberan | Berbera | bera-bera | - errepikatik sortutako hitza |
| Josu Naberan | Berberea | iber-beherea; iber-behe-aria | - Iberietako jendea |
| Josu Naberan | Berbeta | berbere-era | - berbereen hizkera |
| Josu Naberan | Berdin | bera-din | - bera bezalakoa; ikus du(i)n, 23.3 |
| Josu Naberan | Bere(n) | bade-en | - harena |
| Josu Naberan | Bereiz(i) | bera-eitzi-(in) | - bereiztu; eta agian erditu-ren sin. |
| Josu Naberan | Beresi | abere-hesi | - abere bazkarako leku itxia; txara |
| Josu Naberan | Berez | bera-era-(i)z; bera-en-eraz - era erraza nonbait | |
| Josu Naberan | Berna, brana, braña | barren-aiara | - mendi barreneko zelaia |
| Josu Naberan | Bero (bore) | bor-ireàboreàbero | - bore/bero alderanzketa |
| Josu Naberan | Bero | buru-ero | - gartsua, sutsua |
| Josu Naberan | Berun | bel-ilun | - mineral iluna |
| Josu Naberan | Berri | (bera)-ber-ide | - gauza bera berriz (egina) |
| Josu Naberan | Berriro | berri-oro | - ikus oro/-ro, 20.1 |
| Josu Naberan | Berriz | (bera)-ber-ide-tz | - berriro; auz/-tz (7.2) |
| Josu Naberan | Bertso | ber-hitz-auz | - ber-hitza egokiro (emanda) |
| Josu Naberan | Bertz/pertz/phertz | pui-ertz | - hegal altuko tresna (pui, 15.4) |
| Josu Naberan | Beso | behe-soin | - soin adarra |
| Josu Naberan | Beste, bertze | bera-ez-(da) | - bera ez dena |
| Josu Naberan | Bete | behe-auz-in | - behea goraino ekarri |
| Josu Naberan | Beti, bethi(ere) | ber-ide-ide | - ikus ere, 8.5 |
| Josu Naberan | Betile/betule | begi-ile | - betazaleko ilea |
| Josu Naberan | Bezala | biz-hala | - era berean bigarrenez |
| Josu Naberan | Bezatu | behe-azu-tu; abere-azua-tu | - beherarazi; aberea azuaratu |
| Josu Naberan | Bi | ba-ide | - BA-ren kidea; agian ba/bi hots jokoa |
| Josu Naberan | Biao/biago | bi-aho | - egunaren bi ahoen arteko siesta |
| Josu Naberan | Bide | ibi-ide | - ibi antzekoa (latinez via, igarobide eraikia) |
| Josu Naberan | Bider | biz-er; bade-ide-er | - birritan edo gehiagotan: - er, 38.1 |
| Josu Naberan | Biga/bia | bi-da; bi-hatz | - bigarren hatza, txikitik hasita |
| Josu Naberan | Bigantxa | behi-ugal-txa | - ugal generoko behia (emea) |
| Josu Naberan | Bihar | bi(ga)-gara; bi-gara-arre - abaguneko egunetik bigarrena; bigarren arrastia; agian biharamun hitzaren laburdura | |
| Josu Naberan | Biharamun, bigaramon | bi-gara-egun | - abaguneko egunetik bigarrena |
| Josu Naberan | Bihi | buru-ihi | - ihi burua, alea |
| Josu Naberan | Bihotz | bi-kosk; bi-gi-oz | - azken kasuan, bihotzaren bi auza |
| Josu Naberan | Bihur | bira-kur | - bira osoa eman (egur/kur, 33.2) |
| Josu Naberan | Bikain | pui-gain | - goia baino gorago |
| Josu Naberan | Biki | bi-kide | - ikus ira, 8.5 |
| Josu Naberan | Bikoitz | bi-ekoitz | - ikus eko, 32.8 |
| Josu Naberan | Bil | bi-in; bihi-in | - bi batera ipini; bihiaren uzta egin |
| Josu Naberan | Bila | bil-an | - bigarrena bildu nahian |
| Josu Naberan | Bilaka(tu) | bila-gara(tu) | - biltzea garatu |
| Josu Naberan | Bilbe | bil-behe; bil-habe | - behera bildu; habe forman bildu |
| Josu Naberan | Bilo/bilho | bil-ile-o; ile-ilu | - ile franko dagoen unea; gogora “vello” |
| Josu Naberan | Biluz | bilho-huts | - bilho hutsean geratu; larru gorritan |
| Josu Naberan | Bina | bi-ide-an | - kide bakoitzarentzat bi |
| Josu Naberan | Bira | biz-ira-an | - joan eta etorri, bidea bigarrenez egin |
| Josu Naberan | Birao | abo-in-arao; bira-(ah)o | - ahozko araoa; ahoa biratu; birarik ez |
| Josu Naberan | Biribil | bira-ide-bil | - bi buelta berdinduna, zirkulua |
| Josu Naberan | Birika | bi-gi-ika | - organo bikoitz bertikala |
| Josu Naberan | Biritxi/bitxi | bi-ide-ttipi | - bikitxoak, dela ume nahiz gauza |
| Josu Naberan | Birrin | bir-in | - gauza beraren puskak egin |
| Josu Naberan | Bitarte, tarte | bi-tui-arte | - bi goruneren arteko gunea (tui, 23.4) |
| Josu Naberan | Bits | buia-ts | - punta-puntakoa; aparra |
| Josu Naberan | Biz, piz(tu) | bi-iz | - birritan izan |
| Josu Naberan | Bizar | bilo-sarri | - eta hortik “bizarro” sentitzea |
| Josu Naberan | Bizi | bi-zi-(an); biz-in | - bi “zi” izaten jarraitu |
| Josu Naberan | Bizien | bizi-en | - minbizia, biziren ondorioa |
| Josu Naberan | Bizikai | bizi-ekai | - bizitzeko lehengaia |
| Josu Naberan | Bizitza | bizi-(ira)-tza | - biziren eratorri ugaria (azu/tza, 7.3) |
| Josu Naberan | Bizkar | biz-kara-arre; bizki-aro | - orno simetrikoz osaturiko hezurra |
| Josu Naberan | Bizkor | bizi-kor | - bizia, sendoa, azkarra, argia (kor, 32.4) |
| Josu Naberan | Biztu | bizi-azu; bizi-tu | - bizi eragin (-tu, 23.1) |
| Josu Naberan | Bokale | abo-kale | - ibaiak itsasoratzean eratzen duen kar gunea |
| Josu Naberan | Bolu | boro-ur | - errota |
| Josu Naberan | Bor-bor | bor-bor | - ur irakinaren onom; sumendia |
| Josu Naberan | Borda | boro-aran | - aran burua, ganadu korta |
| Josu Naberan | Boroa, boa | boro-ara | - gorunea, meseta, tor-losa (top.) |
| Josu Naberan | Borroka | boro-a(ha)kar | - topeketa, ahariek ohi dutena |
| Josu Naberan | Bortu, portu | boro-tui; boro-itu; boro-ate | - mendatea |
| Josu Naberan | Bortxa | bor(o)-txa | - barrena bor-bor; buru murritza (-txa, 7.3) |
| Josu Naberan | Bortz/bost | boro-hatz; boro-tz | - hatz lodia, erpurua |
| Josu Naberan | Botila | boa-tila; abo-taila | - burutxu antzekoa; aboa duen ontzia |
| Josu Naberan | Boz/poz | abu-oz; boa-oz - animoa edota burua jasorik (abu, 21.1; boa, 15.2) | |
| Josu Naberan | Buia/puia/pui | buru-aia; buru-ihi-a | - buru zorrotz samarra |
| Josu Naberan | Buka(tu) | buru-akha(tu) | - amaitu, akabatu; ald., buka/muga |
| Josu Naberan | Bular | buru-aurre | - buruaren aurrealdeko partea |
| Josu Naberan | Burbuila | bur-buia-ira | - bor-borraren buia; burbuja |
| Josu Naberan | Burdina | bor-din(a); buru-arre-dina | - sumenditik eratorritako; buru arrea |
| Josu Naberan | Burila | buru-ira | - harri ezpalak kendu eta gero |
| Josu Naberan | Buru | bur(u); buru-gu | - sin.: kaska (*kara-auz-ika) |
| Josu Naberan | Busti | musu-zi | - urak bustitako lur musua; bustaliza |
| Josu Naberan | Buztin | busti-in-ira | - (lur) bustitik ateratzen dena |
| Josu Naberan | Butxatu | abo-azu-itu | - itsutu, zarratu, intsugitu |
| Josu Naberan | Buztan/buzten | buru-atze-en | - buruaren atzealdeko eranskina |
| Josu Naberan | Cromlech | khoro-leze; khoro-hetse | - leize biribila; hesi biribila |
| Josu Naberan | Da | da-(iz); iz-ha; ha-ha; da-ha | - a mugagabea d mugatzaileak ebakita; hura da; noizko ahotsa ote da? |
| Josu Naberan | Dama | adar-ama; ate-ama | - adar-handia; “dama-dama” (adarzabala, gamo); Atearen erlijioko “Anderexo” dama |
| Josu Naberan | Damu | ate-amu; ez-amu | - printzipioaren atarian |
| Josu Naberan | Danbor | dan-bor | - dan-dan egiteko borobila |
| Josu Naberan | Dantza | da-an-tza | - “datzana” martxan jarri; ald., datza/dantza |
| Josu Naberan | Dantzut | ha-in-azu-t | - hari egiten diot kasu nik |
| Josu Naberan | Daratulu/daraturu | taila-turu | - taladratzeko taila; (e)turu, 23.2 |
| Josu Naberan | Deabru | dea-buru | - dea guztien buru |
| Josu Naberan | Deba | zi-eba(i) | - ibai arroa esateko modu piriniarra |
| Josu Naberan | Dei | eit-in | - eupada egin |
| Josu Naberan | Deihadar/deiadar | dei-adar | - adarrarekin egindako deia |
| Josu Naberan | Deihtura/deitura | dei(tha)tu-era | - izendatzeko era |
| Josu Naberan | Deithore | deitha-ohore | - zenaren omenezko deitha |
| Josu Naberan | Dena/dana | da-an-ira - guztia, oro, denera; ald. "banir" iberoarekin | |
| Josu Naberan | Deus/deuseztu | ide-huts-tu | - hutsaren pareraino ekarri |
| Josu Naberan | Dingili, dindirri | din-gil-i | - zil antzekoa dingilizka (adin/din, 23.3) |
| Josu Naberan | Dingilizka | dingil-z-ka | - -z gerund. (7.2); -ka aditzondoa (8.5) |
| Josu Naberan | Diru | ide-edu | - produktuen parekoak eskuratu (Cf., dinero) |
| Josu Naberan | Distira | dizdiz-ira | - dizdiz eratorria |
| Josu Naberan | Diz(diz) | iz-iz | - onomatopeiaren errepika |
| Josu Naberan | Doa | edu-a | - dohaina, grazia (lat., donum) |
| Josu Naberan | Dohain | doa-gain | -esker; doe, bertute; doan |
| Josu Naberan | Dohainik, doan | doi-an | - ohi denaz harago |
| Josu Naberan | Doi | edu-ohi | - ohi dena |
| Josu Naberan | Doilor | doi-lorrin | - duina lorrintzen duena |
| Josu Naberan | Doinu, soinu | doi-ulu | - uluaren antzekoa |
| Josu Naberan | Dolu | soinu-ulu | - soinuz lagunduriko ulua; garra, hots, negar ulua |
| Josu Naberan | Dorpe/torpe/trope | dor-behe | - beheak oztopo |
| Josu Naberan | Dortoka | dor-tui-oka | - tontor oka duen animalia |
| Josu Naberan | Duin | edu-din; tui-din | - dagoenaren parekoa; gorenaren pareko |
| Josu Naberan | Ea/ia | ei-an | - ekintzara zirikatzen (lat.: eia) |
| Josu Naberan | Ebagi, ebaki | eba-zi; eba-gi(z) | - agian erditu hitzaren sinonimoa |
| Josu Naberan | Edabe | eda(n)-behere | - edari berezia |
| Josu Naberan | Edan | ur-ira-an; edu-an | - bigarrenerako, ikus edu, 23 |
| Josu Naberan | Edari | edan-ari | - edateko gauza edo “aria” |
| Josu Naberan | Eden, edabe | edan-e(n); edu-en; edan-behe - edan behar ez dena; pozoia | |
| Josu Naberan | Ediren/ediro/idoro | ide-ira-en; ide-ira-o | - kidea kausitu |
| Josu Naberan | Edo | edu-o | - izaite edo ukaitearen gunea |
| Josu Naberan | Edontzi | edan-ontzi | - edateko ontzia; untzi/ontzi, 32.1 |
| Josu Naberan | Edoski | edan-ausiki | - auska (ausikika) edatea |
| Josu Naberan | Edozein | edo-zein | - bata nahiz bestea daiteke |
| Josu Naberan | Edu | e-du | - izaitea edo ukaitea (ald., adu/edu) |
| Josu Naberan | Eduki | edu-uku-i | - dena delakoa norberarentzat gorde |
| Josu Naberan | Edun/ekun | edu-un(e) | - du aditz laguntzailearen jatorria |
| Josu Naberan | Eduru, duru | edu-buru | - “edu” alea |
| Josu Naberan | Eduz | edu-tz | - erara, modura, gisara, neurrira |
| Josu Naberan | Ega | ijjo-ara | - ibai arroa (topon., Ega, Ejea, Ea...) |
| Josu Naberan | Egarri | e-garr-ei | |
| Josu Naberan | Egia | ageria; egu-ira | - agerian edo argi dagoena |
| Josu Naberan | Egin | ego-in; ekai-in; e-gin | - eitea eman; gauzatu (ald. egin/in) |
| Josu Naberan | Egintza | egin-tza | - egitearen ondorioa (-tza, 7.3) |
| Josu Naberan | Egitada | egin-ada | - -ada, ikus ara, 22.2 |
| Josu Naberan | Egitura | egi(n)-dura | - -dura, ikus edu 23.1 |
| Josu Naberan | Egoitz | ego-hegi-tz | - egoteko egi aproposa (auz) |
| Josu Naberan | Egoki | ego-gai | - ekai/-ki, 4.3; berbereraz “ego da”=oso ondo |
| Josu Naberan | Egon | goe-on | |
| Josu Naberan | Egosi | eko-su-in | - suarekin ekoitzi (ekoitzi, 4.3) |
| Josu Naberan | Egu | e-uku; e-gu | - leku ezkuturik ez duena; gu ez den beste guztia |
| Josu Naberan | Eguen | egu-guren | - Egu gurena, larunbateko egun nagusia |
| Josu Naberan | Egun | egu-une | - argi unea |
| Josu Naberan | Egur | e(itz)-gur | - zuhaitz makurra |
| Josu Naberan | Egurats | egu-era-tse | - eguera mota (atse/-tse, 18.1) |
| Josu Naberan | Eguzki | egu-iz-ki | - egunaren argi gaia (ald., ilazki) |
| Josu Naberan | Ehiza | in-eixa | - in (ikus 8.1) |
| Josu Naberan | Eho (irun) | hari-aho | - haria ahokatzeko jarduna |
| Josu Naberan | Ehun(e) | irun-une | - tela |
| Josu Naberan | Ei | e-i(n) | - izan daiteke; omen |
| Josu Naberan | Eiki | ei-ki | - daitekeena, gertagarria; egiazki, baiki (ekai/-ki, 4.3); gr., eikos |
| Josu Naberan | Eite | ei-te | - antza (grekeraz, eideos) |
| Josu Naberan | Eitz | ei-zi | - zuhaitz ororentzat hizki generikoa |
| Josu Naberan | Eitzi, utzi | ira-etsi-in | |
| Josu Naberan | Eixa | in-uxa | - uxa bidezko ehiza |
| Josu Naberan | Ekai | eko-ai | - lehengaia, “aia” egokia |
| Josu Naberan | Ekaitz | ekai-gaitz | - ekai gaiztoa |
| Josu Naberan | Ekarri/ekharri | e(n)-karro-in | - karroan garraiatu |
| Josu Naberan | Ekin | ike-(eg)in | - gauza bera egin |
| Josu Naberan | Ekoitzi, egosi | ekai-so-eitzi | - kalitate handiagoko (auz) ekai bihurtu |
| Josu Naberan | Ekosaria, egoskaria | egos-aria | - egosteko jaki mota (aria, 22.2) |
| Josu Naberan | Ekuru | e-kur | |
| Josu Naberan | Ekus, ikus, kuxian | leku-so; uku-so | - lekua altutik begiratuta (auz/-so) |
| Josu Naberan | Elbarri | el-barren | - hanketan eri |
| Josu Naberan | Ele | eli-era | - jendearen ele era; hitza, berba |
| Josu Naberan | Eli | eli | - talde, aldra, aralde; hainbat, batzuk |
| Josu Naberan | Elikatu | eli-gaitu | - taldea indartu |
| Josu Naberan | Eliza | eli-tza | - alderatu eliza/zelai (tza, 7.3) |
| Josu Naberan | Elkar/alkhar/arkhal | eli-har, erhi-har | - batak besteari helduta |
| Josu Naberan | Elkor/elkhor | hel-kor | - heltzen edo umatzen gaitza |
| Josu Naberan | Elorri | eri-orri | - orri zaurigarria |
| Josu Naberan | Eltze | eli-pertz(e) | - jendea elikatzeko pertza |
| Josu Naberan | Elur | jel-ur | - ur jelatua (ijjo/jel, 9.1) |
| Josu Naberan | Elurte | jel-urte | - ur izoztuen sasoia |
| Josu Naberan | Emakume | ema-(k)ume | - ema umea |
| Josu Naberan | Eman | ema-an | - ema, jardunean (aditz piriniarrarekin) |
| Josu Naberan | Emari | ema-ari | - “ema jardunean” (aditz mediterran.: ari, 22) |
| Josu Naberan | Emazte | ema-z-ide | - z hori iz edo giz erroen arrastoa daiteke |
| Josu Naberan | Eme | eme | - ama edo eba hitzen eratorria izan daiteke |
| Josu Naberan | Enara | ean-ara | - elaia, kanpotik datorren txoria |
| Josu Naberan | Ene/nire | ni-en | - edutezkoen enàre aldaketarekin (-en, 8.3) |
| Josu Naberan | Enbor | en-bor | - buruaren ondorengo partea |
| Josu Naberan | Enda | en-ara | - “nongo lurraldekoa” galderari erantzuna |
| Josu Naberan | Entzun | ein-tza-ulu; adi-tzu-en | - hotsak jaso (azu/-tza, 7.3) |
| Josu Naberan | Epe/ephe | epai-ide | - epai marka bikoitzak adierazten duen tartea |
| Josu Naberan | Epeini/ipini | ei(tzi)-pen-in | - paratu, kolokatu, jarri |
| Josu Naberan | Eperdi/ipurdi | e-puia-erdi; (l)ep(o)-erdi | - biribil erdia |
| Josu Naberan | Ephel/epel | bero-el (e-bore-el) | - bero makala, eztia |
| Josu Naberan | Epher/eper | iber-(xori); (l)epo-er | - gr. pérdix (ikus -er, 37) |
| Josu Naberan | Epo | e-puio | - puia gabea, altura gabea; nanoa |
| Josu Naberan | Epotx | /ipotx | en-pui-txo |
| Josu Naberan | Er (topon.) | er | |
| Josu Naberan | Era | ei-ara | - “ara” mota; gisa, modua, taxua; aukera |
| Josu Naberan | Erabat, orobat | ira-bade; oro-bade | - “badeak” oro (bada/bat, 11.1) |
| Josu Naberan | Erabili | ira-ibil | - ibiliazo, ibiliarazi |
| Josu Naberan | Eragin | ira-egin | - ondorioa ukhan |
| Josu Naberan | Eragon | ira-e-goe-on | - egon ezaren ondorioa; jardun |
| Josu Naberan | Eragotzi | eragon-etsi | - eragoteari traba |
| Josu Naberan | Eraiki | era-ike-in; hetsa-ike-in | - (etxea) gora altxatu (ike, 8.4) |
| Josu Naberan | Erail | ira-hil | - hil eragin; erho |
| Josu Naberan | Eraitsi | ira-jaitsi | - jaitsi eragin, jetzi |
| Josu Naberan | Eraitzio | erein-zio | - erein (ira-in), zioa adierazita |
| Josu Naberan | Erakuts | ira-ekus | - ikustarazi |
| Josu Naberan | Erantzi | e-jantzi | - ez, e-; ikus 8.10 |
| Josu Naberan | Erantzun | ira-entzun | - entzunari arrapostu |
| Josu Naberan | Eraso/erasan | ira-azu-an | - azuara datozenak (azua, 7.2) |
| Josu Naberan | Eratu/eraendu | era-en-du | - era ezartzea |
| Josu Naberan | Erauzi | ira-aho-azu-in | - dagoen lekutik aterarazi |
| Josu Naberan | Eraztun | erhi- aro-edun | - erhian eramateko aroa |
| Josu Naberan | Erbi | er-bi | - “belarri-bi” |
| Josu Naberan | Erdi | er-ide | - ertz bataren beste aldea |
| Josu Naberan | Erdietsi | erhi-edu-eitzi | - hatz puntan eduki |
| Josu Naberan | Erdi(tu) | erdi-tu | - banan, bereiz |
| Josu Naberan | Ere | ide-en | - ide, 8.5; -en, 8.3; enàre aldaketarekin |
| Josu Naberan | Eredu | era-eduru | - merkataritzarako truke patroia |
| Josu Naberan | Erein | (ei)-ira-in | - geroa bermatzeko ekintza (in) |
| Josu Naberan | Ereinotz/erinontz | erio-en-eitz; heroi-en-eitz | - heroiei buruan jartzekoa |
| Josu Naberan | Eremu | ira-amu; ara-amu | - jatorrizko lekuaren esparrua |
| Josu Naberan | Eresi | herio-hitz; (a)ede-hitz | - hildakoaren omenezko hitza; “aedoak”, antzinako bertsolariak kantatzen zuena |
| Josu Naberan | Ergel | era-gel | - izaera geldoa, tentela, leloa |
| Josu Naberan | Erhi | er-gi; eri-gi | - hatza; ertzeko gorputzadarra (gi, 3.13; er, 37); gorputzadar mehea (eri, 8.9) |
| Josu Naberan | Erho | ira-herio; ira-iro | - hil eragin; erail-en sinonimoa |
| Josu Naberan | Eri | e-ira-ei; e-ari; e-jario | - bizi korrontearen eskasia, itxuraz |
| Josu Naberan | Erigo | eri-go(go) | - gaixotasuna |
| Josu Naberan | Eriko/erko | erhi-ko | - titarea |
| Josu Naberan | Erkin | eri-ekai-ira | - material eriaren ondorioa; ahula |
| Josu Naberan | Erko | er-khoro - adarrak khoro forman (behiak nahiz idiak) | |
| Josu Naberan | Erko(i)hen | erkoro-en | - lodiaren hurrengoa, erakuslea |
| Josu Naberan | Erkoro | erhi-koro | - erpurua, hatz lodia (koro, 33) |
| Josu Naberan | Erle | er-ele; er-eli | - err elea duen intsektu estimatua |
| Josu Naberan | Ernal(du) | erne-al-(du) | - ernetzeko ahalmena gauzatu |
| Josu Naberan | Erne | er-en | - erroa kanpora atera (erro/er, 38.1) |
| Josu Naberan | Erne, ernai | er-anu-ide | - belarriak goian tente |
| Josu Naberan | Ero/erho | era-iro; era-o | - erarik ez duena; gunea ez duena |
| Josu Naberan | Erori | ero-oin-in; ero-oin-ira | - oina erarik gabe jartzearen ondorioa |
| Josu Naberan | Erosi | ide-auz-in | - berdinketara iritsi, trukea egin; auz/os, 7.2 |
| Josu Naberan | Eroso | era-oso | - era errazean; ehi |
| Josu Naberan | Erosta | herio-oste; herio-ospa | - herioa ospatzeko eresia |
| Josu Naberan | Erpe | erhi-behe | - atzaparra, garra |
| Josu Naberan | Erpin | er-pui-ino | - gorunearen ertza (pui, 15.4; anu/ino, 25.1) |
| Josu Naberan | Erpuru | erhi-buru | - hatz lodia |
| Josu Naberan | Errain | er-alaba-in | - kanpotiko alaba, ezkon alaba (er, 37) |
| Josu Naberan | Errauts | erre-hauts | - erraustearen ondorioa |
| Josu Naberan | Erraz/errez | err-ez | - ertzik gabe |
| Josu Naberan | Erre | er-e; errai-e | - (soro) ertzak erre; errausteari erreferentzia? |
| Josu Naberan | Erredizak | erro-iz(ak) | - oinarrizko ondareak; cf raíz |
| Josu Naberan | Erregu | arren-gu(ra) | - gu arrenka; gura (dugu), arren |
| Josu Naberan | Erreio, Errio | urru-ijjo | - jario ugariko ibaia |
| Josu Naberan | Erreka | er(rio)-ega | - ibaia |
| Josu Naberan | Erreten | errio-eten | - errio etena; presa, antepara |
| Josu Naberan | Erri | erri | - soroa |
| Josu Naberan | Erribera, bera erri(o)-behe-ara; erri-bera | - uharana; soro barrena | |
| Josu Naberan | Erro/herro | err-o | - ertzak biltzen diren gunea; zuzterra |
| Josu Naberan | Erroi | errai-oi; erho-gi | - errai iragarleak; sarraskijalea |
| Josu Naberan | Erroitz(a)/errautz | er-arroil-tz | - arroil bertikal itzela (tz, 7.2) |
| Josu Naberan | Erromada | erro-marra | - ataka, langa, lata |
| Josu Naberan | Errota | erro-ta | - arroda txikia; bolina, eihera |
| Josu Naberan | Erru | erro-u; errai-u | - errorik ez; errairik ez |
| Josu Naberan | Erruki | errai-ukhi | - erraiak hunkitu |
| Josu Naberan | Errun | er-(arro-aro)-un | - (arrautza) kanporatzea (un, 20.7) |
| Josu Naberan | Ertain | erdi-adin | - erdiko tamaina; duin/doi/adin, 23.3 |
| Josu Naberan | Ertz | er-tz | - er erpinena edo hurbilena (auz/tz, 7.2) |
| Josu Naberan | Esan | hitz-an | - hitzaren jarduera |
| Josu Naberan | Eseki/eskegi | azu-ike-in | - leku ikean ipini |
| Josu Naberan | Eseri | atse-in | - arnasa hartzeko, sikeran |
| Josu Naberan | Esetsi | ez-eitzi | - bakean ez utzi;eraso, jazarri |
| Josu Naberan | Eska(tu) | esku-a(ra)-(tu) | - eskua hedatu |
| Josu Naberan | Eskain(i) | eska-in-i | - eskua zabaldu eskuzabalak |
| Josu Naberan | Eskaratz | ezka-ara-tz | - ezka antzeko eremua, supazterra |
| Josu Naberan | Esker | esku-ager | - eskuekin (esker ona) adierazi |
| Josu Naberan | Eskilara, eskailera | ezka-ilara | - hegal ilaraz osatutako mailadia |
| Josu Naberan | Esku | edu-uku; erhi-uku |